Άρθρο της Βασιλικής Κοντοπούλου (εκπαιδευτικού) για την “Ενέδρα στην Αγία Τριάδα”

Άρθρο της ΒΑΣΙΛΙΚΗΣ ΚΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ (ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ)

Είναι νομίζω υποχρέωσή μου, από σεβασμό στη μνήμη όσων θυσιάστηκαν για την πατρίδα και συναισθανόμενη την κοινωνική μου ευθύνη, να δημοσιεύσω τις μαρτυρίες που κατέγραψα για την «Ενέδρα στην Αγία Τριάδα» στην Καλοσκοπή Φωκίδας (ή Κουκουβίστα), τον Ιανουάριο του 1944, ξημερώματα 4 του μήνα, γνωστή και ως «Μάχη στην Αγία Τριάδα».

Σε συνάντησή μου με εγγονό ανθρώπου που έφτασε στον τόπο της ενέδρας την ώρα που οι νεκροί ήταν ακόμα ζεστοί χαρακτηριστικά κατέγραψα τα εξής: «Ο παππούς μου, Ιωάννης Καραχρήστος του Σπυρίδωνα- με το παρατσούκλι Τσιπρόγιαννος- από τη Δρέμισα (σημ. Πανουργιάς), συμμετείχε στην ομάδα της «αγγαρείας» και ο ίδιος μετέφερε τον ασύρματο. Έφτασαν στο σημείο, όταν οι νεκροί ήταν ακόμα ζεστοί.
Δεν είχαν προλάβει να ρίξουν ούτε σφαίρα, τους είχαν θερίσει, έπεσαν στη φονική ενέδρα σαν πρόβατα σε σφαγή.
Άκουγαν τις ριπές από μακριά. Όταν έφτασαν, έβλεπαν τους Γερμανούς να απομακρύνονται τρέχοντας προς το υψωματάκι του Σκλήθρου. Ήταν μόνο 5 άτομα, επρόκειτο για την οπισθοφυλακή των Γερμανικών δυνάμεων. Είχαν 3 πολυβόλα.
Ο παππούς απορούσε με το πανηγύρι που στηνόταν κάθε φορά. Αφού δεν είχε γίνει μάχη…».

Ακόμα, ηλικιωμένη κυρία, κάτοικος Ιτέας, που επιθυμεί να διαφυλάξει τα προσωπικά της στοιχεία ανώνυμα, μου είπε σε συνομιλία μας τον Ιανουάριο του 2013, απαντώντας στην ερώτησή μου ποιος πρόδωσε την ομάδα του Καλλία:
«Διάβαζα με τη φίλη μου, στο σπίτι της κυρίας Αθηνάς Ζώρζου. Τα νέα είχαν φτάσει. Άκουσα την κυρία Αθηνά να λέει: -Τον πρόδωσε η ίδια που του έστρωσε τα σεντόνια και τον φιλοξενούσε στο σπίτι της. Είχε πάει στον παπά και εξομολογήθηκε για να πιει καθαρή τον αγιασμό και του είπε ότι είχε αντάρτες στο σπίτι της. Και ο παπάς τα είπε στους Γερμανούς… Η χαζή… Ήταν και Επονίτισσα».

Επίσης ηλικιωμένος κύριος, συμπολεμιστής του Καλλία, που επέζησε της ενέδρας, κάτοικος Ιτέας, μου είπε σαν απάντηση στις ερωτήσεις: «Ποιος πρόδωσε; Τι θυμάται;»
«Ήταν ενέδρα. Γύρω στα 72 άτομα από τους Γερμανούς, γιατί με το Λοκρό κάναμε έρευνα και βρήκαμε τις βάσεις από τα πολυβόλα, αλλά και από τις ριπές καταλαβαίναμε πόσοι ήταν. Βρήκαμε 6 βάσεις πολυβόλων και υπολογίσαμε την εχθρική δύναμη με βάση τις ομάδες που τα χειριζόντουσαν και τη δύναμη μετακίνησής τους.
Εμάς μάς σταμάτησε τρέχοντας και φωνάζοντας προς το μέρος μας ο Καλλίας να μην προχωρήσουμε, οι άλλοι δεν πρόλαβαν να καλυφθούν, αλλά και δεν υπήρχε μέρος να κρυφτούν.
Όμως, απορώ, αφού τους βλέπαμε ότι ήταν ακόμα εκεί και το ξέραμε και από την αναγνώριση που είχε γίνει την προηγούμενη μέρα για τις θέσεις τους, γιατί δεν χρησιμοποιήσαμε τα ολμάκια που είχαμε για να καθαρίσει η περιοχή. Ακόμα, γιατί προχωρήσαμε, ενώ έπρεπε να περιμένουμε στις Βρύζες. Και ο Νικηφόρος έπρεπε να φύγει για να χτυπήσει τα τρένα για αντιπερισπασμό; Γιατί έτσι είχαμε αδυνατίσει και δεν υπήρχε δύναμη υποστήριξης.
Φοβόντουσαν μήπως καταληφθεί η Άμφισσα για αυτό διώξαν τον Νικηφόρο και οι δυνάμεις ήταν αλλού παραταγμένες, είμαστε μόνοι μας.
Όμως και οι Γερμανοί φοβήθηκαν την περιοχή, γιατί δεν την ήξεραν και άλλαξαν πορεία διεύθυνσης, αλλά και αυτοί είχαν πληροφορίες. Υποψιάζομαι ότι οι Άγγλοι σύνδεσμοι έκαναν πάλι σωστά τη δουλειά τους. Γιατί αυτοί έδιναν τις πληροφορίες στους Γερμανούς για το που βρισκόμαστε. Αυτοί κυκλοφορούσαν ανενόχλητοι ανάμεσά μας. Από την αρχή ήταν εναντίον μας και δεν ήθελαν εκλογές για το πολίτευμα, μόλις θα έληγε η κατοχή.
Κάποιοι κατηγορούν τον Αία ότι ήταν εκεί και δεν χτύπησε, αλλά ο Αίας δε μπορούσε να βοηθήσει, γιατί δεν είχε συντεταγμένη δύναμη, οι δικοί του ήταν οι άρρωστοι και οι τραυματίες, προχωρούσε αργά.
Βγήκε η είδηση ότι πρόδωσε ο παπάς. Τον έφεραν στην πλατεία του χωριού. Αλλά ο Νικηφόρος δεν άφησε να τον σκοτώσουμε, όχι μόνο για να μη κατηγορηθεί ο ΕΛΑΣ ότι σκοτώνει ιερείς, αλλά και γιατί υπήρχαν αμφιβολίες. Υπήρχε η φήμη ότι είχαν απειλήσει τη ζωή των παιδιών του. Μπορεί να μην πρόδωσε, μπορεί να τους έδειξε το μονοπάτι, γιατί εκεί ήταν το εκκλησάκι. Ποιος μπορεί να είναι σίγουρος, αν δεν τον είδε με τα μάτια του;
Οι Γερμανοί όπου πήγαιναν ανέκριναν πρώτα το δάσκαλο και μετά τον ιερέα του χωριού.
Ήταν για εμάς καταστροφή. Γιατί ο Καλλίας ήταν ήρωας και τον αγαπούσαμε. Ύστερα από αυτό δε σεβόμαστε τους αιχμαλώτους ή τους τραυματίες. Τους εκτελούσαμε και εμείς.
Αυτός ο ιερέας, που βγήκε η φήμη ότι πρόδωσε, ήταν ο ίδιος που λειτούργησε στο πρώτο μνημόσυνο που έγινε προς τιμή των πεσόντων. Τον αναγνώρισα και μου έκανε εντύπωση που βρισκόταν εκεί. Θυμάμαι που μου είχε πει ότι είχε έρθει, ενώ ο Δεσπότης το απαγόρευσε και είχε πει ότι θα έρχεται όποτε γίνεται λειτουργία».

Επίσης, υπάρχει μια αβεβαιότητα για την ημερομηνία αλλά και για το εάν στις δυνάμεις των επιτιθέμενων Γερμανών συμμετείχε και το 2ο Σύνταγμα του Βραδεμβούργου. Και αυτά χρήζουν περαιτέρω αρχειακής έρευνας. Αναφορικά με το πρώτο άλλοι λένε 3/01, άλλοι 4/01 και κάποιοι 5/01 του 1944. Με βάση τις μαρτυρίες έπεσαν στην ενέδρα των εχθρικών δυνάμεων ξημερώματα 04/01/1944. Ως προς το δεύτερο στην απάντηση σε επιστολή μου από τα Γερμανικά Αρχεία Στρατού προς εμένα, εγράφη ότι δεν υπάρχουν ακριβείς ημερολογιακές καταγραφές σε επίπεδο συνταγμάτων ή ταγμάτων για το 1944, και οι καταγραφές σταματούν στο 1943.

Υπάρχουν, όμως, καταγραφές σε επίπεδο μεραρχιών. Πρέπει να σημειωθεί πως η 11η Μεραρχία της Βέρμαχτ είχε αναλάβει τις εκκαθαριστικές επιχειρήσεις στον κεντρικό οδικό άξονα και στον αριστερό κλάδο. Άρα, περαιτέρω έρευνα πρέπει να εστιαστεί στο επίπεδο των διαταγών από την κεντρική διοίκηση της Αθήνας ή της Λαμίας, εκτός αν κάποιος ερευνητής έχει έγγραφο στο οποίο αναφέρεται ρητά η δράση του συγκεκριμένου συντάγματος στη δεδομένη χρονική στιγμή και εύλογα θα πρέπει να το αναρτήσει ή να το δημοσιεύσει, για να πάψουν οι όποιες εικασίες ή σφάλματα από όλες τις πλευρές που ενδιαφέρονται για το συγκεκριμένο ιστορικό γεγονός.

Επιπροσθέτως, υπάρχουν ακόμη ανέκδοτα κείμενα που είναι στα χέρια λίγων, με αναφορές στο συγκεκριμένο γεγονός, οι οποίοι διατείνονται ότι γνωρίζουν την αληθινή ιστορία της αντίστασης στην ορεινή Φωκίδα, αλλά με τη δικαιολογία ότι τα πρόσωπα που αναφέρονται πρέπει να αποβιώσουν δεν τα εκδίδουν. Και βέβαια υπάρχουν πιθανόν και στοιχεία στα αρχεία του ΚΚΕ που επίσης δεν ανοίγουν και πιο συγκεκριμένα ο λόγος γίνεται για το ημερολόγιο του Καλλία και την έκθεση Ζούλα για τα διαδραματισθέντα, εάν βέβαια και αυτά έχουν διασωθεί ή πολύ περισσότερο βρίσκονται σε χέρια ανθρώπων που δεν παράδωσαν τα αρχεία τα οποία τους είχαν δοθεί με τη διάσπαση του ΚΚΕ.

Ωστόσο, το δεδομένο είναι ένα: «Οφείλουμε τιμή σε όσους έπεσαν για την ελευθερία μαχόμενοι τους ξένους κατακτητές» και τα ερωτήματα τρία: πόσοι σήμερα μάχονται αληθινά για την πατρίδα και πόσοι θα έδιναν τη ζωή τους με αυτοθυσία για αυτήν; Όλοι αυτοί που κρίνουν αυτήν την ενέδρα, μιλούν για «ευθύνες», «σκοπιμότητες» ή για «λάθος στρατηγικής», αλλά μπορούν να ορθώσουν το ανάστημά τους και να υπερασπίσουν την χώρα από τους σύγχρονους κατακτητές όπως έκαναν εκείνοι;

Με βάση τα παραπάνω πιστεύω ότι «Η ΘΥΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΓΙΑ ΤΡΙΑΔΑ» στην Καλοσκοπή Φωκίδας είναι ένα ιστορικό γεγονός που ακόμα εγείρει συζητήσεις και αξίζει της προσοχής του ιστορικού ερευνητή. Μάλιστα, για άλλη μια φορά, εξαιτίας των αντικρουόμενων μαρτυριών και αρχειακών δεδομένων, επαληθεύονται τα λόγια του Θουκυδίδη ο οποίος έγραφε ότι: «είναι δύσκολο να βρίσκει κανείς την αλήθεια, γιατί εκείνοι που ήταν παρόντες σε κάποιο περιστατικό, οι αυτόπτες μάρτυρες, όταν τους ρωτούσα τι είδαν, τι άκουσαν, έδιναν διαφορετική την εικόνα, ενώ είχαν δει και ακούσει τα ίδια περιστατικά. Καθένας έλεγε την αφήγησή του ανάλογα με το ποιους ευνοούσε από τους δράστες των γεγονότων και ανάλογα με το τι θυμόταν» (Θουκυδίδης, Ξυγγραφή, Α’20-22). Επίσης, και ο Πολύβιος έχει εξίσου δίκιο όταν έγραφε ότι: «αν αφαιρέσει κάποιος από την ιστορία τα ερευνητικά ερωτήματα -γιατί έγινε αυτό, πώς πραγματοποιήθηκε, για εξυπηρέτηση ποιας ανάγκης-, τα υπόλοιπα είναι λόγια κενά» και ότι: «αν από την ιστορία αφαιρέσουμε την αλήθεια, ό,τι απομένει είναι διήγηση ανωφελής» (Πολύβιος, Ιστορίαι, Α΄14.4-5). Επιπρόσθετα, και ο Λουκιανός, μας συμβουλεύει σωστά, όταν γράφει στην ειδική συγγραφή περί αρχών της ιστοριογραφίας με τον τίτλο: Πώς δει ιστορίαν ξυγγράφειν -στην §41 προς το τέλος- για το συγγραφέα: να αφηγείται «…ου λογιζόμενος τι δόξει τώδε ή τώδε αλλά τι πέπρακται λέγων» (= χωρίς να λογαριάζει πώς θα το νιώσει, θα το κρίνει ο τάδε και ο τάδε, αλλά λέγοντας αυτά ακριβώς που έγιναν).

Είναι, λοιπόν, καιρός να σπάσουν τα διάφορα «πρέπει» και «δεν πρέπει» στο τι πρέπει να λεχθεί ή να γίνει κτήμα όλων και να δοθεί η ευκαιρία να ειπωθούν τα γεγονότα χωρίς μυθοπλασίες ή άλλες σκοπιμότητες ή άδικες γενικεύσεις, αλλά και να παύσει η αποσιώπηση στοιχείων, γιατί η περίοδος 1940-1944, είναι εξαιρετικά κομβική για το Ελληνικό Έθνος.

Πιστεύω ότι όλες οι γενεές χρειάζεται να στοχαστούν τα ιστορικά γεγονότα με νηφαλιότητα για να ανασυντάξουμε τις δυνάμεις μας σαν κοινωνία ανθρώπων και Ελλήνων και να αντιμετωπίσουμε τη σύγχρονη καθημερινότητα που όλους μάς πνίγει.

Αξίζει να θυμηθούμε τα λόγια του Δ. Γληνού που έλεγε: «Δεν υπάρχει πια δικαιολογία και πρόφαση για κανένα Έλληνα να μείνει αργός, να σταυρώνει τα χέρια του, να περιμένει μοιρολατρικά την εξέλιξη, να σκύβει το κεφάλι του μπροστά στην τυραννία και την προδοσία, να περιμένει από αλλού τη σωτηρία. Ο θάνατος κρούει τις πόρτες όλων μας. Η σκλαβιά, η πείνα, η αρρώστια, ο ηθικός εξαναγκασμός, η εξαθλίωση είναι πια μέσα στο σπίτι του καθενός μας. Μην ελπίζεις να ξεφύγεις, ό,τι κι αν σοφιστείς. Ο χειρότερος εχθρός σου είν’ η δειλία και η μοιρολατρία. Ο καλύτερος φίλος σου η ενεργητική συμμετοχή στον αγώνα.

Θα μείνεις λοιπόν αργός; Δούλεψε. Αγωνίσου. Πάλεψε. Σε περιμένει η νίκη, η λευτεριά, η ευτυχισμένη ζωή, η ευτυχία. Από τα βάθη μιας τρισχιλιόχρονης ιστορίας σε ατενίζουν οι πρόγονοί σου, οι ήρωες και οι μάρτυρες. Οι αγωνιστές του Μαραθώνα και της Σαλαμίνας, οι αγωνιστές του 21, οι ήρωες των Αλβανικών βουνών. Μην ντροπιάσεις την ιστορία σου και μην προδώσεις τον εαυτό σου…»

Τώρα, που η πατρίδα μοιάζει με «ένα πουκάμισο αδειανό», τώρα που το καθεστώς των αλιευτικών δικαιωμάτων αλλάζει και ο στόλος των καϊκιών της Καλύμνου κινδυνεύει σε ομηρία, τώρα που το Αρχιπέλαγος του Αιγαίου επικυριαρχείται και αλλάζουν τα δικαιώματα και το κόστος του ελλιμενισμού και των αγκυροβολίων, τώρα που τα «ιμάτια της χώρας μοιράζονται σε όλον τον ορίζοντά της και η μνήμη σβήνεται», ας αντιτάξουμε όλοι μας «ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙΝ ΤΟ ΑΙΕΝ ΑΡΙΣΤΕΥΕΙΝ» και ας μιμηθούμε τις θυσίες των προηγούμενων γενεών θέτοντας το ερωτήματα στους εαυτούς μας πρώτα «τι θα παραδώσουμε στα παιδιά μας» και αν αξίζει η έντιμη θυσία από την υποταγή.

Χάσαμε το ηθικό μας και οι «οι φίλοι με το σπαθί και το άδικο» νίκησαν ένα λαό που σήκωσε τη σημαία του εκάστοτε κόμματος πιο ψηλά από εκείνη της Ελλάδας. Εάν υπάρχει ελπίδα, αυτή κρύβεται στην ευψυχία, στη διάνοια των ανθρώπων και την ισχύ του δικαίου, γιατί ήδη υπάρχει δεδικασμένο για την «κήρυξη του χρέους των Μνημονίων ως επαχθούς» και εκεί είναι η κλείδα ασφαλείας για την χώρα μας, καθώς και από την άρση δέσμευσης του ελληνικού χρυσού από ξένες χώρες και βέβαια την ανάκτηση του δικαιώματος υπέρ του ελληνικού δημοσίου για τη διαχείρισή του και τον «επαναπατρισμό του».

Τώρα είναι η ΩΡΑ να σηκωθούν όλες οι δυνάμεις του Έθνους και να αγωνιστούμε ενωμένοι. Τώρα πρέπει να πούμε ΟΧΙ στη σκλαβιά… Τώρα είναι η ΑΝΟΙΞΗ…

Εμπρός λοιπόν!

 ΙΤΕΑ,12/03/2013

Share